ایران در متن روندهای جهانی انرژی خورشیدی

بازار جهانی انرژی‌های تجدیدپذیر در سال‌های ۲۰۲۴ و۲۰۲۵ رکوردهای تاریخی را جابه‌جا کرده است؛ سهم خورشیدی از کل افزوده‌های تجدیدپذیر سالیانه به حدود سه‌چهارم رسیده و قیمت ماژول‌ها با موج عرضه‌ی چین کاهش یافته و این روند جهانی، برای ایران دو پیامد بسزایی دارد. نخست دسترسی بهتر به فناوری و قیمت‌های رقابتی و همینطور ضرورت تقویت زیرساخت‌های شبکه و بازار تا بتواند از مزیت تابشی کشور بهره‌ی کامل ببرد.

با این حال، بازار خورشیدی ایران در ۱۴۰۴ ترکیبی از شتاب اجرایی، نرخ‌های تضمینی به‌روز، و امکان بازار ثانویه در بورس انرژی را ارائه می‌دهد. از یک‌سو، ۱٬۸۶۸ مگاوات ظرفیت تجدیدپذیر نصب‌شده، رشد سالانه‌ی ۶۳۶ مگاوات و بیش از ۵٬۰۰۰ مگاوات در حال احداث نشان می‌دهد «بعد کمی» روشن شده است؛ از سوی دیگر، برای تحقق اهداف ۱۰–۱۲ گیگاواتی در افق ۱۴۰۷، نیاز به تداوم سیاست‌های انگیزشی، رفع گلوگاه‌های شبکه، تعمیق بازار برق سبز و تسهیل تأمین مالی احساس می‌شود. در مقیاس خانگی و SME، FIT ۱۴۰۴ و هزینه‌های نصب معقول، بازگشت سرمایه‌ی عملی می‌سازند و امکان مشارکت گسترده‌ی خانوارها و کسب‌وکارها را فراهم می‌کنند. نهایتا، قرارگیری ایران در کمربند خورشیدی و روند نزولی قیمت ماژول‌ها در جهان، پنجره‌ای از مزیت نسبی بلندمدت را نشان می‌دهد—به شرطی که «زیرساخت بازار و شبکه» همپای ساخت نیروگاه‌ها رشد کند.